ماشینهای اره متناوب یا گاتر
برخلاف اره های نواری که به صورت تکی و مداوم دریک جهت حول فلکه های اره حرکت می نماید،اره های گاتر یا اره های متناوب دارای حرکت بال او پایین رونده(در گاتر عمودی)و یا حرکت رفت و برگشت تیغه در گاتر،افقی می باشد به عبارت دیگر،اره های متناوب به دو دسته تقسیم می شوند : گاترهای عمودی و گاترهای افقی
الف:اره گاترهای عمودی
جهت تبدیل گرده بینه چهار تراش و انواع تخته و الوار از اره گاتر عمودی استفاده می گردد.تعداد تیغه های اره در این ماشین بستگی به قدرت و عرض تیغه برش آن دارد که تا چه قطر گرده بینه ای را بتواند،برش دهد،و معمولا ًبین یک تا پنجاه عدد تیغه دریک قاب یا چهارچوب فلزی قرار می گیرد.
به عنوان مثال،در ماشین اره که عرض مفید برش آن (قطر گرده بینه)برابر710میلیمتروقدرت الکتروموتور اصلی آن 70 کیلو وات باشد ، می توان تا20 عدد تیغه در نظر گرفت.
به طور کلی اره گاتر عمودی از یک پایه یا شاسی محکم و یک قاب یا چهارچوب فولادی اره تشکیل می گردد.تیغه اره ها در قاب نصب شده اند و برحسب تعدادآنها می توان یک گرده بینه بزرگ را دریک زمان به چندین الوار یا تخته تبدیل نمود.
درگذشته اره های گاتر توسط نیروی آب به حرکت درمی آمد،ولی امروزه این کار با کمک الکترو موتور و تسمه که دور الکترو موتور با تغییرات لازم به فلکه های طرفین اره می رسد انجام می شود و این فلکه ها دارای میله محور های خارج از مرکز نیز بوده که میله شاتون ( دسته شاتون ) به آن متصل می گردد و با هر حرکت دورانی فلکه ها دسته شاتون یکبار بالا و پایین می رود . سر دیگر دسته شاتون به قاب محتوی اره نصب گردیده و در یک شیار فولادی به کمک بلبرینگها ی مربوطه باعث بالا و پایین رفتن قاب و در نتیجه تیغه های اره می شود .
گرده بینه های انتخابی برای تبدیل بوسیله یک جفت غلطک جلو دنده که جلوی اره و قبل از تیغه ها قرار گرفته بعد از قرار گرده بینه بین آن به سمت اره ها هداین می شود که این غلطکها توسط یک الکترو موتور جداگانه و یا توسط چرخ دنده و چرخ تسمه واسطه با کمک الکتروموتور اصلی ماشین به کار می افتند حرکت گرده بینه برای برش با غلطکهای جلو دهند ه می تواند به صورت گام به گام و یا یکنواخت صورت صورت گیرد .
تیغه اره متناوب در موقع برش به طور عمود با چوب تماس پیدا نمی کند و برای راحتی برش و اعمال نیروی کمتر به الکترو موتور تیغه در موقع برخورد با چوب دارای یک حد کجی می باشد که فاصله آن نسبت به خط عمود تقریباً 15 میلیمتر بوده و این حد کج شدن تیغه با یک دور فلکه که محور خارج از مرکز روی آن قرار گرفته و در نتیجه یک دور بالا و پایین رفتن دسته شاتون صورت می گیرد که منحنی آن به صورت زیر است .
اره های که عمودی کار می کنند سرعتشان قابل تغییر است و می توان در آنها تغییرات سرعت را به وسیله استفاده از نیروی الکتریکی یا مکانیکی و یا یا هیدرولیکی به وجود آوزد که بیشتردر ایرزان از روش تغییر سرعت به وسیله نیروی هیدرولیکی استفاده شده که معمولاً بین 5 تا 10 متر در دقیقه می باشد در موفعی که پیشرفت کار صفر باشد تیغه اره در حالت کاملاً عمود قرار گرفته و در موقع برش گرده بینه تحت زاویه مشخصی طبق منحنی فوق عمل می نماید . مشخصات یک ماشین اره گاتر که در کارخانه نکا چوب ساری کار گذاشته شده به شرح زیر است :
* عرض کار 710 میلیمتر * کورس اره 500 میلیمتر * تعداد تیغه تا 20 عدد
* تعداد دور 300 دور در دقیقه * قدرت کل مورد نیاز 75 کیلو وات
ماشین های اره گاتر افقی اره هایی هستند که یک حرکت رفت و برگشت یک تیغه اره را در قاب مربوط به خود دارند و جهت تبدیل گرده بینه های قطور تا قطر 160 سانتیمتر از آن استفاده می کنند این ماشین ها برای تولید الوارهای با ابعاد بزرگ مورد استفاده قرار می گیرد و همچنین برش چوبهای گران قیمت برای تهیه روکشهای تزئینی این اره دارای تیغه نازکتر از تیغه اره های گاتر عمودی بوده و گاهی از آن برای تهیه روکشهای اره ای نیز استقاده می کنند به همین دلیل ماشین دارای دقت زیادی می باشد .
مشخصات ماشین های اره گاتر به شرح زیر است:
* حداکثر قطر گردبینه قابل برش 1600 میلیمتر
* حداکثر کورس رفت و برگشت 1400 میلیمتر
* ضخامت اره در حدود 2 میلیمتر
* حداکثر تعداد دور 280 بار در دقیقه
* حدکثر سرعت پیشبرد کار 4 متر در دقیقه
* حداکثر طول واگن نگه دارنده چوب 13 متر
* قدرت الکتروموتور اصلی تا کا دبلیو 25
این ماشین دارای فلکه با محور خارج از مرکز در کتار اره می باشد که میله یا دسته شاتون به صورت افقی از محور خارج از مرکز به قاب یا مقر تیغه افقی اره وصل گردیده و تیغه اره با حرکت دورانی فلکه توسط دسته شاتون به راست
و چپ حرکت می نماید و گرده بینه را که روی واگن چنگک دار زیر اره قرار گرفته و با سرعت معینی حرکت می نماید برش می دهد .
معمولاً در این نوع اره های کاری از نظر ارتفاع برش ثابت و فاصله تیغه اره به وسیله حرکت مقر تیغه ببالا و پایین توسط چرخ دنده های مربوطه متغییر می باشد . کارگر مربوطه از روی صحفه مدرجی که در کنار اره نصب گردیده ضخامت مورد نیاز را با بالا و پایین دادن اره که به صورت افقی قرار گرفته تنظیم می نماید .
منبع ::صنایع چوب::